Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies klikając przycisk Ustawienia. Aby dowiedzieć się więcej zachęcamy do zapoznania się z Polityką Cookies oraz Polityką Prywatności.
Ustawienia

Szanujemy Twoją prywatność. Możesz zmienić ustawienia cookies lub zaakceptować je wszystkie. W dowolnym momencie możesz dokonać zmiany swoich ustawień.

Niezbędne pliki cookies służą do prawidłowego funkcjonowania strony internetowej i umożliwiają Ci komfortowe korzystanie z oferowanych przez nas usług.

Pliki cookies odpowiadają na podejmowane przez Ciebie działania w celu m.in. dostosowania Twoich ustawień preferencji prywatności, logowania czy wypełniania formularzy. Dzięki plikom cookies strona, z której korzystasz, może działać bez zakłóceń.

Więcej

Tego typu pliki cookies umożliwiają stronie internetowej zapamiętanie wprowadzonych przez Ciebie ustawień oraz personalizację określonych funkcjonalności czy prezentowanych treści.

Dzięki tym plikom cookies możemy zapewnić Ci większy komfort korzystania z funkcjonalności naszej strony poprzez dopasowanie jej do Twoich indywidualnych preferencji. Wyrażenie zgody na funkcjonalne i personalizacyjne pliki cookies gwarantuje dostępność większej ilości funkcji na stronie.

Więcej

Analityczne pliki cookies pomagają nam rozwijać się i dostosowywać do Twoich potrzeb.

Cookies analityczne pozwalają na uzyskanie informacji w zakresie wykorzystywania witryny internetowej, miejsca oraz częstotliwości, z jaką odwiedzane są nasze serwisy www. Dane pozwalają nam na ocenę naszych serwisów internetowych pod względem ich popularności wśród użytkowników. Zgromadzone informacje są przetwarzane w formie zanonimizowanej. Wyrażenie zgody na analityczne pliki cookies gwarantuje dostępność wszystkich funkcjonalności.

Więcej

Dzięki reklamowym plikom cookies prezentujemy Ci najciekawsze informacje i aktualności na stronach naszych partnerów.

Promocyjne pliki cookies służą do prezentowania Ci naszych komunikatów na podstawie analizy Twoich upodobań oraz Twoich zwyczajów dotyczących przeglądanej witryny internetowej. Treści promocyjne mogą pojawić się na stronach podmiotów trzecich lub firm będących naszymi partnerami oraz innych dostawców usług. Firmy te działają w charakterze pośredników prezentujących nasze treści w postaci wiadomości, ofert, komunikatów mediów społecznościowych.

Więcej
Niedziela, 16 czerwca 2024
Imieniny: Alina, Aneta, Justyna
pochmurno
18°C

„Srebrna modlitwa”. XVII- i XVIII-wieczne wota z czarnkowskiej fary.

Ocena 0/5

Fot-_3 Słowo wotum pochodzi od łacińskiego czasownika voveo, vovero, co oznacza ślubować, obiecywać, ofiarować. Gest wotywny znany był już w starożytności, występował zarówno u Greków, jak i u Rzymian. 

W kościele pw. Św. Marii Magdaleny w Czarnkowie w nawie bocznej północnej znajduje się późnobarokowy ołtarz Matki Boskiej Różańcowej z XVIII wieku, w którym umieszczono obraz z około 1616 roku przedstawiający Matkę Boską z Dzieciątkiem-prawdopodobnie dar dla Adama Sędziwoja Czarnkowskiego, kolatora tej świątyni i ówczesnego właściciela miasta. Obraz ten nosi wyraźne cechy rzymskiego wizerunku Salus Populi Romani (Wybawienie Ludu Rzymskiego) z Bazyliki Santa Maria Maggiore (Matki Boskiej Większej) w Rzymie, zwanej także Bazyliką Matki Boskiej Śnieżnej. Przedstawia Madonnę ubraną w niebieski płaszcz i ciemnoczerwoną suknię trzymającą Dzieciątko Jezus. Na jej prawym ramieniu widać sześcioramienną gwiazdę, charakterystyczną dla tego typu ikonograficznego.

W epoce sarmatyzmu w miejscach otaczanych szczególnym kultem, panował zwyczaj składania daru wotywnego przez wiernych w podziękowaniu za otrzymane łaski lub w celu wyproszenia za wstawiennictwem Matki Boskiej konkretnych próśb. Wota zawieszane były głównie na ołtarzach przy obrazach z przedstawieniem Matki Boskiej, Chrystusa, świętych, bezpośrednio przy relikwiach świętych czy też przy krucyfiksie. W czarnkowskim kościele do dziś zachowały się wota ofiarowane przez parafian, będące świadectwem kultu Matki Bożej. Oprócz wotów składanych przy obrazie Matki Boskiej z Dzieciątkiem umieszczano je również na rzeźbach, czego przykładem jest rzeźba Chrystusa Zmartwychwstałego z XVII wieku, na której jeszcze w XIX wieku zawieszone było złote serce, trzy małe krzyżyki oraz korale. 

Zwyczaj ten przejęty został także przez chrześcijan. Jako wota składano i składa się do dziś różnorodne przedmioty: pęki korali, pierścionki, ryngrafy, odznaczenia, szable, zegarki. Plakiety wotywne pojawiły się w XVI wieku, a najwięcej z nich zachowało się z XVIII wieku. Przeważnie mają formę prostokątną z grawerowanymi lub repusowanymi (reliefowymi) przedstawieniami. Wykonywano je ze srebra, ale równie często ze srebrzonej blachy miedzianej, a ich twórcami byli zarówno najwybitniejsi artyści, jak i zwykli rzemieślnicy, kowale czy odpustowi twórcy. Wyroby zwykłych rzemieślników charakteryzują się często prostym wykonaniem, a wizerunki ludzi i zwierząt są bardzo schematyczne. Wśród zachowanych plakietek wotywnych na terenie ziem polskich najczęściej występują w kształcie prostokąta, serca i części ciała. Plakietki w kształcie części ciała wyrażały prośbę bądź dziękczynienie za ocalenie zdrowia i życia. Wotami proszono o pomyślność dla osób, na przykład niemowląt (wówczas na plakietach pojawiał się wizerunek dziecka w powijakach), ale też dla zwierząt (plakiety w kształcie krowy, konia czy owcy). Wśród plakiet wotywnych są także wyobrażenia Matki Boskiej, Chrystusa, wyobrażenia świętych, wotantów adorujących świętą postać, czy też panoramy miasta. Wizerunkom na plakietach mogą towarzyszyć również daty, inskrypcje, herby, monogramy lub bardziej rozbudowane teksty. Wotanci przedstawiani na plakietkach najczęściej ukazywani są w postawie klęczącej, symbolizującej pokorę, uniżenie oraz akt oddania się Bogu w opiekę.

Plakiety wotywne w Czarnkowie posiadają znaczną wartość historyczną. Są nie tylko świadectwem dawnej pobożności, ale stanowią ciekawe elementy rzemiosła artystycznego. Wśród zachowanego zbioru najczęściej powtarzają się plakiety w kształcie prostokąta, kwadratu, serca oraz części ciała. Motywem przewodnim jest głównie postać Matki Boskiej oraz monogram Chrystusa IHS. Do najstarszych zachowanych plakiet należy zapewne plakieta w kształcie serca z wizerunkiem Matki Boskiej na obłoku z 1674 roku, następnie w kształcie kwiata z 1690 roku oraz Chrystusa Zmartwychwstałego z 1703 roku. Od jakiegoś czasu przyjęło się mówić, że te maleńkie przedmioty to nic innego jak modlitwa „zaklęta w srebrze”. Niosą bowiem ze sobą osobistą historię, ukryte treści, które mogą wzbudzać zarówno lęki, ale również dawać ludziom nadzieję. Często nie są znane intencje ofiarodawców, ale być może nie każdy chciał się nimi podzielić. Podczas analizowania tych przedmiotów zauważyć można, że w kościołach katolickich w większości przypadków związane były głównie z ludzkim zdrowiem, które było i jest najcenniejszą wartością. Pojawiały się również dary składane podczas licznych niepokojów, wojen, klęsk żywiołowych, które dotykały miasta i bezpośrednio ich mieszkańców. Wota w czarnkowskim kościele nigdy nie pojawiły się w szerszym obiegu naukowym. Wzmianki o nich widzimy w aktach z wizytacji kościoła, w pierwszej monografii o kościele autorstwa księdza Ignacego Gronkowskiego z 1886 roku, czy też w wydanym w 2022 roku przewodniku o kościele. Być może w najbliższej przyszłości wzbudzą szersze zainteresowanie i zostaną szczegółowo opracowane. 

 

powrót do kategorii
Poprzedni Następny

Dodaj komentarz

Spodobała Ci się informacja? Zostaw nam swoją opinię
- to dla Ciebie staramy się być najlepsi, a Twoje zdanie bardzo nam w tym pomoże!
Twoja ocena
Ocena (0/5)

Pozostałe
aktualności

Włącz powiadomienia WebPush
Dziękujemy, teraz zawsze będziesz na bieżąco!
Przeglądasz tę stronę w trybie offline.
Przeglądasz tę stronę w trybie online.